De Cultuur van Bali

De taal

Bali is een eiland met een enorme cultuur en een eigen taal, het Balinees (Bahasa Bali). In grote delen van Bali word ook wel het Balinees Maleis gesproken. Beide talen zijn Malayo-Polynesische taal. Naast deze twee voornaamste gesproken talen op Bali is er nog één andere taal Kata Kolok, wat gebarentaal betekend. Deze taal word alleen “gesproken” in Benkala, een klein dorpje in het noorden van Bali.

  • Beeld van twee handen in het Garuda Wisnu Kencana Park
  • Voorstelling van traditionele dans bij Taman Wedhi Budaya
  • Het hoofd van een traditioneel Balinees beeld
  • Traditionele dans voorstelling in Ubud
v.l.n.r.: Garuda Wisnu Kencana - Legian | Taman Wedhi Budaya - Denpasar | Balinees Beeld | Traditionele Balinese Dans - Ubud .

Hindoeïsme

In tegenstelling tot de rest van Indonesië, dat grotendeels moslim is, zijn de meeste bewoners van Bali Hindoeïstisch (ca. 93 procent). Na India is dit de regio met de hoogste concentratie van aanhangers van het Hindoeïsme. Deze vorm van Hindoeïsme, Balinees Hindoeïsme (Hindu Dharma, Agama Hindu), is een combinatie van Balinese mythologieën en invloeden uit zuid Zuidoost Azië. Dit heeft geresulteerd in een vrijere vorm van Hindoeïsme ten opzichten van bijvoorbeeld India en Sri Lanka. Bij de Balinese vorm van Hindoeïsme speelt bijvoorbeeld het kasten systeem een minder belangrijke rol.

Dat het Hindoeïsme een centrale rol speelt in het leven van de Balinees is duidelijk te merken aan de vele offers (canan sang). Deze offers worden dagelijks gedaan bij tempels op straat, de markt, vliegveld of bij huis etc. Bali heeft naar schatting in totaal 20.000 tempels.

De Balinese Kalender

De Balinees hanteert ook een andere kalender dan die wij kennen. Hun kalender telt slechts 210 dagen. Elke eerste dag van het nieuwe kalenderjaar, beginnen zij met “de dag van de stilte” (Nyepi). Voor Balinezen is deze dag één van de belangrijkste dagen van het jaar. Door de hele dag de stilte te behouden proberen ze de slechte geesten te overtuigen dat er niemand op Bali aanwezig is. Zij hopen dan dat deze geesten het eiland weer verlaten. Naast deze uiterst belangrijke geestdagen hebben zij uiteraard nog vele andere feestdagen (tientallen). Zo vieren zij bijvoorbeeld de oprichting van elke tempel individueel. Hieronder volgt een selectie van een aantal andere feestdagen:
Hari Raya Tumpek Wayang (Wayang poppen zegening)
Hari Raya Sarasvati (dag ter eren van de godin van kennis, literatuur en kunst)
Hari Raya Tumpek Landep (zegening van onder andere wapens en gereedschappen)
Hari Raya Tumpek Uduh (dag om de planten en de oogst te zegenen)
Hari Raya Galungan (dag om te vieren dat het goede het slechte heeft overwonnen)
Hari Raya Pagerwesi (dag om de heer van het heelal, Sanghyang Pramesti Guru, te eren)
Doordat deze feestdagen worden vastgesteld aan de hand van de kalender met 210 dagen is het helaas niet mogelijk om een datering te verstrekken gebaseerd op onze kalender.

Het Kastensysteem

Hoewel het kastensysteem in Bali niet zo belangrijk is als in bijvoorbeeld India, speelt dit systeem wel een rol voor de Balinees. Echter bestaat het kastensysteem in Bali slechts uit 4 niveaus (Varna’s). Hieronder staan de niveau’s weergeven in de volgorde van hoogste rang naar laagste rang:
Brahmana – de kaste van de priesters
Ksatria – de kaste van de koningen en de adel
Wesia – de kaste van de handelaren
Sudra – de kaste van de man in de straat
Deze vorm is vele male simpeler als de Indiase variant waarbij elke kaste (jati) kan bestaan uit een groep van duizenden die elk haar regels heeft. Aan de naam kan je zien in welke kaste iemand zit. Bijvoorbeeld bij iemand uit de kaste van Brahmana begint de naam van een man met Ida Bagus en vrouw met Ida Ayu.
Een unieke uiting van de cultuur op Bali is onder andere het vijlen van tanden. Zij zijn ervan overtuigd dat de scherpe tanden dierlijk zijn. Door het vijlen van deze tanden willen zij een volwaardig mens worden. Dit ritueel is met name belangrijk voor mensen die behoren tot de hogere kasten. Voorafgaand aan het vijlen van de tanden word de desbetreffende persoon afgezonderd gehouden van de buitenwereld. Waarna een priester op de grond van het ouderlijk huis overgaat tot het vijlen. Wat er bij het vijlen loslaat van de tanden, word begraven achter het altaar van de voorouders.

Balinese muziek en dans

Een andere vorm die uitermate onderscheidend is in de Balinese cultuur is de muziek en de bijbehorende dansen. Deze dansen zijn niet alleen spiritueel gezien, maar ook in het dagelijks leven, van groot belang voor de Balinees. De dansen, zoals bijvoorbeeld Baron (leeuwendans), Kecak (apendans) en Calonarang worden vaak op de zogenaamde gamelanmuziek uitgevoerd. Deze vorm van muziek maken word niet alleen gebruikt ter ondersteuning van de dans, maar ook voor het vieren van festiviteiten bij tempels. Daarnaast is Bali bekend om de artistieke kunsten zoals schilderen en houtsnijwerk, die zij sinds eeuwen perfectioneren.

Wayang Kulit

Een bekende kunstvorm in Bali is het Wayang Kulit (schaduwpoppentheater). Bij deze kunst worden al eeuwen lang mythes en verhalen verteld. Platte poppen staan achter een wit doek, met behulp van een olielamp worden schaduwen op het doek geprojecteerd en hiermee het verhaal verteld.